Pas Konferencës Ndërqeveritare, do të përballemi me një proces që do të përbëhet nga dy nënfaza:
- Një përditësim i shqyrtimit shpjegues në të cilin Komisioni Evropian do të paraqesë korpusin e ri të acquis (legjislacionit) të BE-së të miratuar në BE në periudhën pas vitit 2018/19 dhe do të ofrojë udhëzime më të hollësishme se si do të monitorohen reformat në fushat e përfshira zyrtarisht në negociata për herë të parë, funksionimin e institucioneve demokratike, reformën e administratës publike dhe kriteret ekonomike, dhe afërsisht 6 javë më vonë
- shqyrtim dypalësh, në të cilin vendi do të duhet të paraqesë shkallën e përputhshmërisë me ligjin e BE-së, strukturën institucionale për zbatimin e ligjeve të përputhura dhe planet për përputhshmëri të mëtejshme, ndërtimin e kapaciteteve institucionale dhe administrative, si dhe burimet e nevojshme njerëzore, financiare dhe të IT-së për zbatimin e standardeve evropiane. Në këtë fazë, do të na duhet gjithashtu të identifikojmë çdo fushë/çështje për të cilën do të na duheshin periudha tranzicioni,
Kalendari i takimeve përcaktohet nga Komisioni Evropian, dhe bazuar në atë që na u prezantua të martën, në takimin për hapjen e shqyrtimit, si kalendari i përgjithshëm i KE-së (i cili mund të pësojë ndryshime të caktuara), mund të shihet se na pret një periudhë dinamike, duke pasur parasysh se procesi i prezantimit të legjislacionit të ri fillon në shtator të këtij viti, dhe paralelisht, shqyrtimi dypalësh do të zhvillohet gjatë një periudhe prej rreth 15 muajsh (domethënë Komisioni Evropian planifikon ta përfundojë këtë proces deri në nëntor 2023).
*Ju lutemi vini re se do të marrim një kalendar përfundimtar të aktiviteteve pas pushimeve vjetore, kur të konsultohen të gjitha Drejtoritë e Përgjithshme dhe kur të krahasohen kalendarët e ditëve jo pune të MK/ALB/EC në mënyrë që të mos ketë mbivendosje.
Sigurisht, gjatë gjithë kësaj periudhe do të ketë komunikim intensiv midis administratës sonë dhe shërbimeve të Komisionit Evropian kur do të shkëmbehen informacione shtesë, raporte, statuse zbatimi etj., të cilat do të synojnë t'i mundësojnë Komisionit të ketë një pamje sa më të saktë dhe të qartë të mundshme në mënyrë që ajo të pasqyrohet në mënyrë të përshtatshme në Raportin Bilateral të Shqyrtimit.
Sipas njoftimit - presim raportin e parë të shqyrtimit për Klasterin e Vlerave Themelore në tremujorin e parë të vitit 2023.
Siç e përmenda edhe më parë, sipas metodologjisë së re, shqyrtimi fillon me Grupin e Vlerave Themelore, i cili hapet i pari dhe mbyllet i fundit dhe në fakt do të diktojë dinamikën e të gjithë procesit të negociatave.
Ky grup përfshin pesë kapituj, përkatësisht kapitujt që lidhen me sundimin e ligjit - 3.23 Gjyqësori dhe të drejtat themelore dhe 3.24 Drejtësia, liria dhe siguria, si dhe 3.05 Prokurimi publik, 3.18 Statistikat dhe 3.32 Kontrolli financiar. Grupi përfshin gjithashtu fusha të reja që janë pjesë e procesit të negociatave - funksionimin e institucioneve demokratike, reformën e administratës publike dhe kriteret ekonomike. Ndër institucionet kryesore që do të duhet të zbatojnë reformat janë: Ministria e Drejtësisë, Ministria e Punëve të Brendshme, Ministria e Financave, Ministria e Shoqërisë së Informacionit dhe Administratës, etj., por sigurisht edhe Parlamenti.
Për këtë grup, do të na duhet të përgatisim tre udhërrëfyes që do të duhet të pasqyrojnë angazhimin politik për zbatimin e reformave kryesore strategjike duke përcaktuar objektivat afatshkurtra dhe afatmesme, si më poshtë:
- Një Udhërrëfyes për Sundimin e Ligjit (i cili do të jetë gjithashtu një pikë referimi për hapjen e Klasterit) që mbulon reformat në Kapitullin 3.23 Gjyqësori dhe të Drejtat Themelore dhe Kapitullin 3.24 Drejtësia, Liria dhe Siguria,
- Një plan veprimi për funksionimin e institucioneve demokratike (nuk do të jetë kriter për hapjen e Klasterit) i cili duhet të përmbajë masa për të forcuar qeverisjen demokratike në të gjitha nivelet, në lidhje me punën e Parlamentit, procesin zgjedhor dhe rritjen e pjesëmarrjes së qytetarëve në proceset demokratike,
- Një plan veprimi për reformën e administratës publike (i cili do të jetë gjithashtu një pikë referimi për hapjen e Klasterit) që duhet të përqendrohet në ndërtimin e një administrate profesionale në shërbim të qytetarëve dhe forcimin e kapaciteteve administrative për zbatimin e ligjeve dhe politikave që janë në përputhje me standardet evropiane.
Na informuan se së shpejti do të merrnim udhëzime nga Komisioni Evropian se si duhet të përgatiten këto dokumente - të udhëhequr nga nevoja për të qenë të thjeshta, strategjike dhe specifike.
Kriteret ekonomike do të monitorohen përmes Programit të Reformës Ekonomike. Bazuar në rezultatin e shqyrtimit dypalësh, mund të përcaktohen edhe standarde për disa nga kapitujt e tjerë në Grupin e Vlerave Themelore (Kapitulli 3.05 Prokurimi Publik, 3.18 Statistikat dhe 3.32 Kontrolli Financiar).
Për më tepër, brenda kuadrit të Udhërrëfyesit për Sundimin e Ligjit, do të duhet të përgatitet një Plan Veprimi për Mbrojtjen e të Drejtave të Anëtarëve të Minoriteteve dhe Komuniteteve, me masa për mosdiskriminim, luftimin e gjuhës së urrejtjes dhe edukimin.
Në vijim, kam paraqitur Ne kemi një kalendar për mbajtjen e takimeve të shqyrtimit.